Klima Gazı Doldurulmadan Önce Neleri Bilmelisiniz
Kısa cevap: klima gazı dolum işlemi, "gaz azaldı, doldurayım" diye gidilecek basit bir dolum değil; sızdırmazlık kontrolüyle başlayan bir bakım işidir. Kapalı bir devrede gaz kendiliğinden bitmez, azalıyorsa bir yerden kaçıyordur. Ben yıllarca bunu öğrenene kadar iki kez boşa para verdim: gazı doldurttum, iki ay sonra klima yine üflemeye başladı. Servise gitmeden önce polen filtresini, kondenser peteğini ve kompresör kayışını kontrol ettirmek, gaz basıncını yazılı olarak ölçtürmek ve kaçak testi yapıldığından emin olmak; harcadığınız paranın karşılığını almanızı sağlıyor.
Klima Neden Soğutmaz? Gaz Her Zaman Suçlu Değil
İlk yaz sıcağında klimam ılık üflemeye başladığında hemen "gaz bitmiş" dedim. Oysa gittiğim ustanın ilk yaptığı şey kaputu açıp polen filtresine bakmak oldu. Filtre tozdan tıkanmıştı, hava geçişi zayıfladığı için soğutma da hissedilmiyordu. Filtreyi değiştirdik, klima gözle görülür şekilde toparlandı ve gaza hiç dokunmadık.
Soğutmama şikâyetinin arkasında şunlar da olabiliyor:
- Kabin (polen) filtresinin tıkanması
- Kondenser peteğinin böcek, çamur ve yaprakla dolması
- Kompresör kayışının gevşemesi veya kompresörün devreye girmemesi
- Fan veya rölanti hız sensörü kaynaklı problemler
- Elektriksel arıza, sigorta, basınç anahtarı sorunu
Yani gaz doldurmak birçok durumda semptomu geçici olarak bastırır, sebebi ortadan kaldırmaz. Isıtıcı ve klima sistemi bakımıyla ilgili genel kontrolleri düzenli yaptığınızda bu farkı kendiniz de sezmeye başlıyorsunuz.
Servise Gitmeden Önce Kendi Yapabileceğiniz Kontroller
Ben artık servise gitmeden önce beş dakikamı şuna ayırıyorum, çünkü konuşacağım şeyi bilerek gitmek işi kolaylaştırıyor:
- Klimayı en soğuk ve en yüksek fan kademesinde çalıştırın. Ortadaki üfleçten çıkan havanın soğuyup soğumadığını, ne kadar süre sonra soğuduğunu not edin.
- Kaputu açıp sesi dinleyin. Klima açıldığında kompresörün kavraması "tık" diye devreye girer. Hiç ses yoksa gaz çok azalmış veya elektrik tarafında sorun olabilir.
- Ön panjurdan kondensere bakın. Peteğin arası tıkanmışsa hafif basınçlı suyla yıkanması gerekir; bunu ustaya söylemeyi unutmayın.
- Kokuyu kontrol edin. Nemli, küflü koku genelde evaporatörde bakteri oluşumuna işaret eder; bu gazla ilgili değildir, dezenfeksiyon gerekir.
- Aracın altında yağlı ıslaklık var mı bakın. Klima gazının içindeki yağ, kaçak olan noktada yağlı bir iz bırakabilir.
Bu kontroller aynı motor yağı ya da lastik hava basıncı bakmak gibi alışkanlığa dönüşüyor. Sıvı seviyeleri kontrolünü yaparken klimayı da rutine eklemek işi kolaylaştırıyor.
Doğru Servisi Nasıl Ayırt Ediyorum?
Klima konusunda servis seçimi işin yarısı. Benim tecrübemle iyi bir yerin belirtileri şunlar:
- Vakum çekiyorlar. Sistem önce boşaltılır, vakumla nem ve hava dışarı alınır, sonra dolum yapılır. Vakum aşamasını atlayan yer sistemin içinde nem bırakır; bu da uzun vadede kompresörü yer.
- Tartılı dolum yapıyorlar. Her aracın gaz miktarı üreticinin belirlediği gramaj kadardır ve genellikle kaput altındaki etikette yazar. "Göz kararı" dolum ne az ne fazla olmalı; fazla gaz da soğutmayı bozar.
- Kaçak testi yapıyorlar. Ya boyalı (UV) madde ile ya elektronik dedektörle. Vakum tutmuyorsa dolum yapmadan önce kaçağı bulmak gerekir.
- Doğru gaz tipini soruyorlar. Araçlar model yılına göre farklı soğutucu akışkan kullanır; yanlış gaz sistemde hasar bırakır. Ustanın bunu sormaması kötü bir işaret.
- Yazılı ölçüm veriyorlar. Çıkarılan gaz miktarı ile doldurulan miktarı söyleyen yer, size kıyas yapma imkânı verir.
Gramaj Neden Bu Kadar Önemli?
| Durum | Belirti |
|---|---|
| Gaz az | Zayıf soğutma, kompresörün sık sık devreden çıkması |
| Gaz doğru miktarda | Kararlı ve hızlı soğutma, normal kompresör çalışması |
| Gaz fazla | Yüksek basınç, soğutmanın düşmesi, kompresöre aşırı yük |
Bir keresinde "bol olsun, fazla gitmez" diyen bir yerde doldurttum; klima ilk on dakika iyiydi, sonra ısınmaya başladı. Doğru gramaja çekildiğinde sorun anında düzeldi. O günden beri fişte gramaj yazmasını istiyorum.
Ne Sıklıkla Yapılmalı?
Sistem sağlamsa yıllarca dolum gerekmez. Bazı araçlarda yıllar içinde çok küçük bir kayıp olur ve soğutma performansı hissedilir şekilde düşünce bakılır. Benim yaklaşımım şu: her yaz öncesi klimayı test etmek, polen filtresini değiştirmek, kondenseri temizlemek; gaza ancak performans düştüğünde dokunmak. Yıllık bakım takviminize klima testini bahar aylarına yazmak, ilk sıcak günlerde servis kuyruğuna girmemenizi de sağlıyor.
Bir de kışın ayda bir defa klimayı beş on dakika çalıştırıyorum. Böylece contalar kurumuyor, kompresör yağı sirküle oluyor. Bu küçük alışkanlık, gaz kaçağı riskini azaltan en ucuz önlem.